IDEM - Integrated Database for Early Music

Een geïntegreerde omgeving voor onderzoek naar- en ontsluiting van het muzikale erfgoed van de Lage Landen

idemdatabase.org

  • Een onderzoeksdatabase voor de beschrijving van de gedigitaliseerde collecties muziekhandschriften, met modulaire uitbreidingsmogelijkheden voor toevoeging van transcripties, geluidsfragmenten, illuminaties etc.
  • Duurzame bewaring van de gedigitaliseerde manuscripten met garantie op toegankelijkheid op lange termijn
  • Ontsluiting van de aan de bronnen gerelateerde metadata met persistente link naar de digitale beelden
  • Performante visualisatie van de beelden ter ondersteuning van wetenschappelijk onderzoek

Mirador viewer – twee verluchte muziekmanuscripten toegankelijk via idemdatabase.org

Mirador viewer – twee verluchte muziekmanuscripten toegankelijk via idemdatabase.org


Actoren

Producten


Context

De Alamire Foundation doet onderzoek naar het muzikale erfgoed van de Lage Landen van de middeleeuwen tot 1800. Hiervoor digitaliseert het internationale expertisecentrum met haar “Alamire Digital Lab” zeldzame muziekhandschriften die zich verspreid over de wereld bevinden. Met het “Integrated Database for Early Music” project wilde de Alamire Foundation deze uitzonderlijke manuscripten en het onderzoek ernaar ter beschikking stellen van hun internationale partners, waaronder de British Library en Bibliotheca Vaticana, en de internationale onderzoekersgemeenschap. Samen met de onderzoeksgroep Musicologie, het Departement Electromechanica en LIBIS werd er een aanvraag voorbereid voor de uitbouw van een flexibele en modulair uitbreidbare onderzoeksinfrastructuur met aandacht voor de langetermijnbewaring van de digitale beelden en de ontwikkeling van een nieuwe viewerapplicatie voor de optimale consultatie en het vergelijkend onderzoek naar de gedigitaliseerde polyfonische muziekmanuscripten.

idemdatabase.org – detailpagina van een manuscript met link naar de afbeeldingen

idemdatabase.org – detailpagina van een manuscript met link naar de afbeeldingen

Oplossing

Voor de ontwikkeling van de onderzoeksdatabase werd gekozen voor CollectiveAccess, een flexibele en uitbreidbare open source toepassing die aansloot bij de noden van de onderzoeksgroep rond het beschrijven en beheren van de academische metadata en gerelateerd onderzoeksmateriaal. Voor de langetermijnbewaring en virtuele ontsluiting van de digitale bestanden werd gebruik gemaakt van Rosetta (onderdeel van Teneo) in combinatie met de Mirador viewer (IIIF). Onderzoekers en geïnteresseerden kunnen via Omeka, een open source webpublicatie platform, de werken terugvinden, een account aanvragen tot de onderzoeksdatabase en de beelden raadplegen via de Mirador hogeresolutie viewer.

Meer info

Van projectvoorstel tot duurzame onderzoeksomgeving

  • LIBIS werkte actief mee aan de uitwerking van het projectvoorstel voor de oproep Middelzware Infrastructuur (Hercules stichting, vandaag FWO) voor de ontwikkeling van een innovatieve en duurzame technische infrastructuur voor de Alamire Foundation, en zorgde voor de uitwerking van een investeringsplan voor de aankoop van hard- en software en de ontwikkeling van de omgeving.

Vooronderzoek en ontwerp

  • Na goedkeuring van het project door de Hercules stichting werd gestart met het verder in kaart brengen van de gedetailleerde noden en prioriteiten van de partner m.b.t. de uitbouw van de onderzoeksinfrastructuur.
  • Op basis hiervan startte LIBIS met een vooronderzoek naar geschikte toepassingen voor gebruik en verdere ontwikkeling. Op basis van een grondige analyse en afweging tegen het beschikbare budget, werd samen met de partner gekozen voor een combinatie van reeds door LIBIS gebruikte toepassingen (CollectiveAccess, Omeka en Teneo). Voor de visualisatie van de digitale objecten werd gekozen om gebruik te maken van een nieuw component, het International Image Interoperability Framework (IIIF) en Mirador viewer.

Ontwikkeling

  • Voor de onderzoeksdatabase (CollectiveAccess) werd een datamodel op maat uitgewerkt dat voldoet aan de onderzoeksvraagstelling en de metadata noden vastgelegd door de Alamire Foundation. Hier wordt bijzondere aandacht geschonken aan de onderlinge relaties tussen de manuscripten, personen, plaatsen etc., maar ook met gerelateerd onderzoeksmateriaal zoals geluidsfragmenten en transcripties.
  • De digitale representaties (JPEG2000) opgeslagen in Rosetta (onderdeel van Teneo) worden gerepresenteerd als IIIF manifest files. Deze manifest files beschrijven de structuur van het complex object (manuscript bestaande uit verschillende folio’s) en bijhorende metadata volgens de specificaties van het International Image Interoperability Framework (IIIF). Hierdoor kunnen de digitale objecten eenvoudig en overal ter wereld gevisualiseerd worden in elke IIIF conforme viewerapplicatie. Als standaard viewerapplicatie werd gekozen voor Mirador omwille van de mogelijkheid om op eenvoudige wijze beelden uit verschillende manuscripten naast elkaar te plaatsen voor vergelijkend onderzoek. De Mirador viewer wordt nog steeds verder aangepast en uitgebreid met nieuwe mogelijkheden.
  • Voor de webtoepassing (Omeka) werd een ontwerp uitgewerkt en bijgestuurd op basis van de feedback van de partner. De website geeft het publiek de mogelijkheid om de gedigitaliseerde manuscripten te ontdekken en digitaal te raadplegen (d.m.v. een persistente link naar de Mirador viewer). Van hieruit kunnen onderzoekers ook toegang tot de onderzoeksdatabase en de uitgebreide metadata aanvragen.

Geïntegreerde workflow

  • Alles wordt samengebracht in een geïntegreerde workflow die de aanlevering en ingest van de beelden tot digitale ontsluiting via de Mirador viewer stroomlijnt.
  • Via opleidingen en helpdesk support wordt de partner ondersteund in het gebruik van de onderzoeksomgeving. 

Interessante links

Over Heron: heron-net.be
Andere links: